NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA (FAQ)

Prawidłowy dobór odpowiedniego worka stomijnego to kluczowy element, który wpływa na komfort pacjenta i zapobiega powikłaniom. Oto jak to zrobić krok po kroku:

Przygotowanie

• Umyj ręce i przygotuj: miarkę stomijną (szablon z otworami), nożyczki, worek stomijny, gaziki, akcesoria stomijne.
• Zdejmij stary worek i delikatnie oczyść okolicę stomii.
• Upewnij się, że skóra wokół stomii jest czysta i sucha.

Pomiar stomii

• Zmierz średnicę stomii za pomocą miarki stomijnej – przykładając szablon z otworami do stomii i wybierając ten, który przylega najbliżej. – Papierową miarkę znajdziesz w każdym kartonie worków Coloplast
• Uwzględnij kształt stomii – może być okrągła, owalna lub nieregularna. W przypadku nieregularnych kształtów warto odrysować dokładny kontur na papierze lub folii. 
•    Pomiar stomii należy powtarzać regularnie, szczególnie w pierwszych tygodniach po operacji, ponieważ jej rozmiar może się zmieniać.
• Otwór powinien być o 1–2 mm większy od średnicy stomii. Tak dobrany rozmiar nie uciska stomii i jednocześnie chroni przed podciekaniem treści.

Rodzaj systemu stomijnego

• Rodzaj stomii (ileostomia, kolostomia, urostomia), a w związku z tym, konsystencja oraz rodzaj wydalanej treści jelitowej wpływają na wybór rodzaju worka.
• System jedno- czy dwuczęściowy: 
   o Jednoczęściowy: przylepiec zintegrowany z workiem stomijnym.
   o Dwuczęściowy: płytka przylepca i worek stomijny stanowią osobne części.
• Rodzaj worka: 
   o Zamknięty (dla kolostomii, gdy treść jest bardziej stała).
   o Otwarty (dla ileostomii, gdy treść jest płynna).
   o Urostomijny (dla urostomii, gdy mamy do czynienia z moczem).
• Worek może być przezroczysty lub szary – wybór zależy od preferencji pacjenta.


 
Kontrola dopasowania

• Po założeniu sprawdź, czy worek dobrze przylega, nie ma fałd dookoła i nie uciska stomii.
• Obserwuj skórę po zmianie sprzętu stomijnego, nie powinna być zaczerwieniona ani podrażniona. Przy kłopotach konieczna jest korekta dopasowania lub użycie dodatkowych akcesoriów (np. pierścieni uszczelniających).

Lato – wysokie temperatury i wilgoć
• Zarządzanie potem i wilgocią
W przypadku drobnych podrażnień stosuj krem przeciwodparzeniowy, puder przeznaczony do stomii – pochłaniają wilgoć i wspierają dobrą przyczepność przylepca.
• Wodoodporne rozwiązania podczas kąpieli i pływania
Planując pływanie pamiętaj o dokładnym docięciu przylepca i dodatkowym uszczelnieniu. 
Dla dodatkowego uszczelnienia możesz użyć pasty stomijnej i pierścienia uszczelniającego w paskach, aby zabezpieczyć brzegi przylepca. 
Dobierając strój kąpielowy stawiaj przede wszystkim na wygodę. 
Do pływania warto założyć worek stomijny o mniejszej pojemności niż tej, której używasz zazwyczaj. 
• Regularna kontrola skóry
Częściej sprawdzaj skórę wokół stomii– czy nie ma zaczerwienienia, podrażnień, które mogą wskazywać na przeciekanie. 
• Zima – niskie temperatury i suche powietrze
• Nawilżenie i ochrona przed suchością
Stosuj kremy nawilżające przeznaczone do pielęgnacji skóry wokół stomii.
• Zapasy sprzętu stomijnego przechowuj w temperaturze pokojowej – zimno sprawia, że przylepiec staje się mniej elastyczny.

Codzienne praktyki przez cały rok
• Pamiętaj, żeby sprzęt stomijny przechowywać w temperaturze 5-28˚C
• Używaj rekomendowanych produktów dedykowanych pielęgnacji skóry wokół stomii  (np. chusteczki do zmywania skóry) lub bardzo łagodnego, bezzapachowego mydła, które nie pozostawia tłustej warstwy na skórze. Woda nie powinna być za gorąca, ponieważ może dojść do poparzeń
• Do mycia skóry wokół stomii nie należy także stosować chusteczek pielęgnacyjnych dla niemowląt, ponieważ mają właściwości natłuszczające.
• Nie pocieraj skóry podczas jej osuszania – zamiast tego stosuj delikatne uciskanie miejscowe.
• Dopasuj wycięcie przylepca tak, by było o 1–2 mm większe od stomii – by zapobiegać kontaktowi wydzieliny ze skórą oraz urazom śluzówki stomii w przypadku zbyt małego otworu. 
• Współpracuj ze specjalistą, gdy pojawiają się niepokojące objawy – zaczerwienienie, ból, wysięk. 

W zależności od lokalizacji możemy wyróżnić trzy rodzaje stomii:

Kolostomia - stomia na jelicie grubym; stan po częściowej resekcji jelita grubego, pozostała część tego organu połączona jest z powłoką brzuszną; najczęściej po lewej stronie brzucha. Odprowadzana treść najbardziej przypomina standardowy stolec, chociaż jej gęstość zależy od długości usuniętego jelita: im więcej usuniętego jelita tym stolec będzie bardziej płynny.

Ileostomia - stomia na jelicie cienkim, stan po całkowitej resekcji jelita grubego, czasami również fragmentu jelita cienkiego. Pozostałe, zdrowe jelito cienkie jest połączone z powłoką brzuszną. Wydalana treść jest płynna, półpłynna lub papkowata, ze względu na wysoką zawartość kwasów może być wyjątkowo drażniąca w kontakcie ze skórą. Aby uniknąć podrażnień wskazane jest stosowanie akcesoriów uszczelniających jak pasta stomijna lub pierścienie uszczelniające. Najczęściej wyłaniana po prawej stronie ciała.

Urostomia - połączenie układu moczowego z fragmentem jelita, połączone z powierzchnią skóry w celu odprowadzania moczu z organizmu. Urostomia wyłaniana jest w przypadku dysfunkcji układu moczowego, kiedy ze względu na stan chorobowy niemożliwe jest naturalne odprowadzenie moczu przez cewkę moczową. Najczęściej wyłaniana po prawej stronie ciała.

Wszystkie rodzaje stomii nie posiadają mięśni, co znaczy, że nie można kontrolować wydalania przez nie treści. W związku z tym, bez względu na rodzaj stomii, konieczne jest stosowanie dedykowanych worków stomijnych.

Zaniedbywanie pielęgnacji skóry wokół stomii

• Nieoczyszczona i wilgotna skóra, która nie pozwala na prawidłowe przyleganie przylepca. Do suchej i oczyszczonej z treści stomijnej skóry przylepiec lepiej przylega, chroniąc ją przed podciekaniem.

Niewłaściwe docięcie otworu w płytce/w worku

• Twoja skóra wokół stomii narażona jest na bezpośredni kontakt z wydzieliną wydostającą się ze stomii. Zarówno treść jelitowa, jak mocz mogą się gromadzić między stomią a płytką, powodując podrażnienia i uszkodzenia skóry.
• Zbyt duży otwór wycięty w płytce skutkuje podcieknięciem pod płytkę i podrażnieniami skóry.
• Zbyt mały otwór wycięty w płytce skutkuje uciskiem i uszkodzeniem mechanicznym stomii. 
• Stomia zmienia rozmiar, szczególnie we wczesnym okresie – stałe używanie jednego szablonu do docinania otworu w przylepcu to częsty błąd. 

Niewłaściwy czas wymiany sprzętu

• Zbyt długie noszenie jednego worka stomijnego naraża pacjenta na podrażnienia skórne takie jak odparzenia czy nadżerki wokół stomii. Dodatkowo, zbyt rzadkie opróżnianie worka z treści stomijnej również naraża na podciekanie pod przylepiec, a w konsekwencji podrażnienia skóry, nieprzyjemny zapach czy zabrudzenia ubrań.

Niewłaściwe czyszczenie i suszenie skóry

• Rekomendowane jest stosowanie produktów dedykowanych do pielęgnacji skóry wokół stomii  (np. chusteczki do zmywania skóry) lub bardzo łagodnego, bezzapachowego mydła, które nie pozostawia tłustej warstwy na skórze. 
• Pamiętaj, aby po użyciu mydła dokładnie spłukać wodą skórę wokół stomii.
• Ważne, aby skóra była całkowicie sucha przed przyklejeniem nowego sprzętu. Wilgotna skóra zmniejsza skuteczność przyklejenia przylepca.

Pomijanie akcesoriów stomijnych

• Akcesoriów jak: pasta stomijna, pierścienie uszczelniające, chusteczki barierowe może powodować brak szczelności połączenia ze skórą i skutkować podciekaniem treści stomijnej. 

Ignorowanie problemów skórnych

• Nieodpowiednia reakcja na widoczne zmiany skórne np. zaczerwienienie, prowadzi do pogorszenia stanu skóry i problemów z przyklejeniem sprzętu stomijnego lub jego odklejanie się.

Brak konsultacji z pielęgniarką stomijną

• Brak wsparcia specjalisty stomijnego zwiększa ryzyko utrwalania niewłaściwych nawyków. 
• Regularne konsultacje pomagają dostosować sprzęt, zredukować problemy i zwiększyć komfort.

Nadmierne wydzielanie gazów może być spowodowane obecnością niektórych produktów spożywczych w diecie jak strączki, cebula, czosnek, napoje gazowane, brokuły czy kalafior. W celu uzyskania szczegółowych wskazówek dietetycznych koniecznie sprawdź opracowany przez specjalistów odżywania Poradnik Dietetyczny Stomika.

Przeczytaj Poradnik Dietetyczny dla Stomika

Używaj worków z filtrem węglowym, który przepuszcza gaz, ale zatrzymuje zapachy. 
• Gazy zbierające się w worku (efekt „balonowania”) są uwalniane przez filtr, dzięki czemu worek pozostaje płaski i nie odkształca się pod ubraniem. 
• Zmniejsza to też ryzyko odklejenia przylepca, co korzystnie wpływa na trwałość przyklejenia skóry do stomii.