Jak prawidłowo zmierzyć stomię i dobrać worek stomijny?
Prawidłowy dobór odpowiedniego worka stomijnego to kluczowy element, który wpływa na komfort pacjenta i zapobiega powikłaniom. Oto jak to zrobić krok po kroku:
Przygotowanie
• Umyj ręce i przygotuj: miarkę stomijną (szablon z otworami), nożyczki, worek stomijny, gaziki, akcesoria stomijne.
• Zdejmij stary worek i delikatnie oczyść okolicę stomii.
• Upewnij się, że skóra wokół stomii jest czysta i sucha.
Pomiar stomii
• Zmierz średnicę stomii za pomocą miarki stomijnej – przykładając szablon z otworami do stomii i wybierając ten, który przylega najbliżej. – Papierową miarkę znajdziesz w każdym kartonie worków Coloplast
• Uwzględnij kształt stomii – może być okrągła, owalna lub nieregularna. W przypadku nieregularnych kształtów warto odrysować dokładny kontur na papierze lub folii.
• Pomiar stomii należy powtarzać regularnie, szczególnie w pierwszych tygodniach po operacji, ponieważ jej rozmiar może się zmieniać.
• Otwór powinien być o 1–2 mm większy od średnicy stomii. Tak dobrany rozmiar nie uciska stomii i jednocześnie chroni przed podciekaniem treści.
Rodzaj systemu stomijnego
• Rodzaj stomii (ileostomia, kolostomia, urostomia), a w związku z tym, konsystencja oraz rodzaj wydalanej treści jelitowej wpływają na wybór rodzaju worka.
• System jedno- czy dwuczęściowy:
o Jednoczęściowy: przylepiec zintegrowany z workiem stomijnym.
o Dwuczęściowy: płytka przylepca i worek stomijny stanowią osobne części.
• Rodzaj worka:
o Zamknięty (dla kolostomii, gdy treść jest bardziej stała).
o Otwarty (dla ileostomii, gdy treść jest płynna).
o Urostomijny (dla urostomii, gdy mamy do czynienia z moczem).
• Worek może być przezroczysty lub szary – wybór zależy od preferencji pacjenta.
Kontrola dopasowania
• Po założeniu sprawdź, czy worek dobrze przylega, nie ma fałd dookoła i nie uciska stomii.
• Obserwuj skórę po zmianie sprzętu stomijnego, nie powinna być zaczerwieniona ani podrażniona. Przy kłopotach konieczna jest korekta dopasowania lub użycie dodatkowych akcesoriów (np. pierścieni uszczelniających).
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA (FAQ)
Worek jednoczęściowy
• Składa się z worka i płytki stomijnej w jednym, co sprawia, że zakładanie jest szybkie i intuicyjne.
• Niższy profil pod ubraniem – cienki i dyskretny (mniej widoczny).
• Najbardziej elastyczny rodzaj sprzętu stomijnego.
Worek dwuczęściowy
• Oddzielna płytka stomijna i worek – płytka może pozostać na skórze przez kilka dni, a worek można wymieniać częściej.
• Idealny dla ochrony skóry przed częstym odklejaniem.
• Jest nieco bardziej widoczny pod ubraniem i wymaga nauczenia się poprawnego łączenia.
Dobór najlepszego wariantu często wymaga wsparcia pielęgniarki stomijnej. Warto przetestować oba systemy i obserwować, jak reaguje skóra oraz jak komfortowo czujemy się przy codziennym użytkowaniu.
Zaniedbywanie pielęgnacji skóry wokół stomii
• Nieoczyszczona i wilgotna skóra, która nie pozwala na prawidłowe przyleganie przylepca. Do suchej i oczyszczonej z treści stomijnej skóry przylepiec lepiej przylega, chroniąc ją przed podciekaniem.
Niewłaściwe docięcie otworu w płytce/w worku
• Twoja skóra wokół stomii narażona jest na bezpośredni kontakt z wydzieliną wydostającą się ze stomii. Zarówno treść jelitowa, jak mocz mogą się gromadzić między stomią a płytką, powodując podrażnienia i uszkodzenia skóry.
• Zbyt duży otwór wycięty w płytce skutkuje podcieknięciem pod płytkę i podrażnieniami skóry.
• Zbyt mały otwór wycięty w płytce skutkuje uciskiem i uszkodzeniem mechanicznym stomii.
• Stomia zmienia rozmiar, szczególnie we wczesnym okresie – stałe używanie jednego szablonu do docinania otworu w przylepcu to częsty błąd.
Niewłaściwy czas wymiany sprzętu
• Zbyt długie noszenie jednego worka stomijnego naraża pacjenta na podrażnienia skórne takie jak odparzenia czy nadżerki wokół stomii. Dodatkowo, zbyt rzadkie opróżnianie worka z treści stomijnej również naraża na podciekanie pod przylepiec, a w konsekwencji podrażnienia skóry, nieprzyjemny zapach czy zabrudzenia ubrań.
Niewłaściwe czyszczenie i suszenie skóry
• Rekomendowane jest stosowanie produktów dedykowanych do pielęgnacji skóry wokół stomii (np. chusteczki do zmywania skóry) lub bardzo łagodnego, bezzapachowego mydła, które nie pozostawia tłustej warstwy na skórze.
• Pamiętaj, aby po użyciu mydła dokładnie spłukać wodą skórę wokół stomii.
• Ważne, aby skóra była całkowicie sucha przed przyklejeniem nowego sprzętu. Wilgotna skóra zmniejsza skuteczność przyklejenia przylepca.
Pomijanie akcesoriów stomijnych
• Akcesoriów jak: pasta stomijna, pierścienie uszczelniające, chusteczki barierowe może powodować brak szczelności połączenia ze skórą i skutkować podciekaniem treści stomijnej.
Ignorowanie problemów skórnych
• Nieodpowiednia reakcja na widoczne zmiany skórne np. zaczerwienienie, prowadzi do pogorszenia stanu skóry i problemów z przyklejeniem sprzętu stomijnego lub jego odklejanie się.
Brak konsultacji z pielęgniarką stomijną
• Brak wsparcia specjalisty stomijnego zwiększa ryzyko utrwalania niewłaściwych nawyków.
• Regularne konsultacje pomagają dostosować sprzęt, zredukować problemy i zwiększyć komfort.
Częstotliwość wymiany worka stomijnego zależy od wielu czynników – typu stomii, rodzaju systemu (jedno lub dwuczęściowego), konsystencji wydzieliny, stanu skóry i aktywności pacjenta. Oto szczegółowe wytyczne:
Typ stomii, rodzaj systemu
Konsystencja i objętość wydzieliny
Przy płynnej treści jelitowej, zalecane są częstsze opróżnienia i wymiany – nie dopuszczaj do przepełnienia woreczka.
Stan skóry wokół stomii
Jeśli pojawiają się podrażnienia, zaczerwienienie, uczucie swędzenia, pieczenia lub wycieki pod przylepcem – wymiana powinna nastąpić szybciej, by zapobiec infekcji i pogorszeniu stanu skóry.
Aktywność fizyczna
Wzmożona aktywność i potliwość mogą osłabiać przylepce – wtedy zalecane są częstsze wymiany.
Kiedy wymieniać natychmiast?
• Widoczne podciekanie treści lub moczu.
• Uczucie pieczenia, swędzenie lub zaczerwienienie skóry.
• Problemy z przyleganiem przylepca.
• Przekroczenie rekomendowanego czasu na wymianę.
• Stomia nie ma zakończeń nerwowych, dlatego nie boli.
• Czasami podczas wymiany worka, gdy dojdzie do lekkiego otarcia śluzówki stomii, może pojawić się niewielkie krwawienie. Jest to zjawisko normalne i zwykle samoistnie ustępuje.
• Sama treść jelitowa może działać drażniąco powodując zaczerwienienia i ból skóry na brzuchu wokół stomii.
• Jeśli sytuacja się powtarza lub cokolwiek Cię zaniepokoi to skonsultuj się z pielęgniarką stomijną.
• W razie dalszych pytań, skontaktuj się z bezpłatnym Telefonicznym Centrum Pacjenta pod nr 800 300 300 (czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-18:00).
Ból brzucha przy stomii
• Kolki, skurcze jelitowe, blokady stomijne i biegunki: mogą się pojawić w związku ze zmianą przepływu treści jelitowej przez stomię, układ pokarmowy potrzebuje czasu na adaptację. Dodatkowo blokady stomijne i biegunki są naturalnym elementem nauki żywienia po operacji, ponieważ nie ma jednej uniwersalnej diety dla wszystkich, pacjent musi wypracować indywidualny plan żywienia na podstawie metody prób i błędów.
• Rana/ rany pooperacyjne - to nie tylko cięcia skóry, ale też wszystkich warstw tkanek jak powięź czy warstwy mięśni. To normalne, że po operacji możesz odczuwać ból w tym obszarze.
• Szwy wokół stomii- mogą powodować delikatne ciągnięcie skóry. Uczucie to mija po samoistnym wchłonięciu szwów lub usunięciu przez specjalistę.
Ból po operacji wyłonienia stomii
W zależności od metody przeprowadzonego zabiegu pojawia się ból, który zazwyczaj ustępuje w ciągu kilku do kilkunastu dni. Jego intensywność zależy od zakresu zabiegu, techniki oraz leczenia przeciwbólowego.
Jak można sobie pomóc?
Skuteczne leczenie bólu
• Kontrola bólu pooperacyjnego odpowiednio dobraną przez specjalistę farmakologią.
Odpowiedni sprzęt stomijny
• Indywidualnie dobrany sprzęt stomijny redukuje ryzyko wycieków a w związku z tym bólu i pieczenia skóry.
Wczesna reakcja na powikłania
• Regularne obserwacje i szybka reakcja na np. ból w okolicy stomii, zaczerwienioną lub sączącą skórę, zapobiegają poważniejszym komplikacjom.